Kutü’l-Amâre Zaferi’ne Dair Haberler

Kutü’l-Amâre’nin Türk ordusunca teslim alınması, dönemin Türk basınında özellikle İkdam ve Tercüman-ı Hakikat gazetelerinde daha çok sevinç ve kutlama haberleri şeklinde yansımıştır. Söz konusu gazeteler 29, 30 Nisan 1916 ve 1,2.3 Mayıs 1916 tarihli nüshalarında Kutü’l-Amâre ile ilgili çok sayıda haber, makale, harita veya fotoğraf yayınlamışlardır.

Örneğin; Tercüman-ı Hakikat Gazetesi, 29 Nisan 1916 tarihinde Kutü’lAmâre’nin Türk ordusuna teslimi haberini okuyucularına “İngilizlerin Tarihi En Büyük Felaketi” başlığıyla duyurmuştur. Haberin devamında ise; “Kutü’l-Amâre’de mahsur bulunan 13.000 mevcutlu General Towsend ordusunun bugün esir-i harp olarak teslim olunmaya başlandığı Başkumandanlık Vekâlet-i Celilesi’nden iş’ar olunmakla ahali-i muhtereme ilan olunur” denilmiştir. Söz konusu haberde Türk ordusunun İngiliz kuvvetleri karşısındaki üstün başarısı; “Türk ordusu bugün Osmanlı bayrağını yine bir şan ve şerefle ala etti…Çanakkale’de Türk süngüsünün acısını çeken İngilizler bu defa da Irak’ta yine akıbete duçar olmak üzere..” ifadeleriyle okuyucuya aktarılmıştır.

Kut'ül Amare Haberleri

Kut’ül Amare Haberleri

Tercüman-ı Hakikat Gazetesi’nde 30 Nisan 1916 günü yayınlanan bir başka yazı ise; dönemin önemli Türk milliyetçisi aydınlarından olan Ahmet Ağaoğlu’nun kaleme aldığı “Siyasat, İngiliz Kafasına Yeni Bir Darbe” başlıklı makalesidir. İngilizlerin Çanakkale Şavaşları’ndan sonra; “Kutü’l-Amâre’de de sersemlendirici ikinci bir kudret yumruğu yediğini” ifade eden Ahmet Ağaoğlu; söz konusu makalesinde bu mağlubiyetin İngilizler için anlamını şu şekilde açıklamaktadır; İngilizler şimdiye kadar gerek garp cephelerinde ve gerekse Çanakkale’de birçok defa başarısız olsalar, pek çok esir verseler de daha önce Kutü’l-Amâre’de olduğu gibi on üç bini aşan bir orduyu başında bulunan kumandan ile birlikte kayıtsız ve şartsız teslim etmemişlerdir. Böyle bir felaket Adalar (İngiliz Krallığı) için ilk defa vaki olmaktadır ve hiç şüphe yoktur ki hadise gerek Londra’da ve gerek bütün İngiltere’de büyük bir tesir yapacak ve belki de İrlanda’da cereyan eden olaylar nedeniyle koltuğu sarsılmış olan Askovit (Herbert Asquith) – Grey Kabinesi istifa etmek durumunda kalacaktır.

Ahmet Ağaoğlu’na göre, Kutü’l-Amâre’de aldığı mağlubiyetten sonra “İngiliz nüfuzu, İngiliz heybeti, İngiliz nam ve şerefi mahv ve perişan olacaktır”.

Ağaoğlu söz konusu yazısında; Kutü’l-Amâre Zaferi’nin Rusya açısından ne anlam ifade ettiğine de değinmektedir. Buna göre; Türk zaferi sonrasında Rusya ve İngiltere’nin doğu için yapmış oldukları planlar alt üst olacak ve şüphesiz Rusya da İngilizlerin maruz kaldığı felaketin daha büyüğüne misli ile uğrayacaklardır.

İkdam Gazetesi ise; 1 Mayıs 1916 tarihli nüshasının ilk sayfasını neredeyse tamamen Kutü’l-Amâre Zaferi’ne ayırmıştır. Büyük puntolarla ve üç farklı manşet ile Türk ordusunun zaferini okuyucularına duyurmuştur.

İkdam Gazetesi, aynı günkü nüshada; “Irak seferi kaça mal oldu?” başlığıyla yayınladığı haberde; İngiltere’nin söz konusu savaşlardaki kayıplarını gündeme getirmiştir. Burada verilen bilgilere göre; Kutü’l-Amâre’de mahsur kalan yirmi bin kişilik askeri birlik için İngilizler kırk bin kişi feda etmiştir. İngiltere, Felâhiye mıntıkasında giriştikleri ona yakın büyük meydan muharebesinde yalnız maktul (ölü) 25.000’den fazla kayıp vermiştir. Gerçekçi bir hesap ile İngilizlerin toplam kaybının ise 40.000’den fazladır. General Towsend ordusunun, savaşın ilk günlerinde 20.000 olan mevcudu, savaşlar sonunda 14.000’e inmiştir. Bu düşünüldüğünde İngilizlerin Aziziye Muharebeleri’nden Kutü’l-Amâre’nin Türk Ordusu’nca geri alındığı güne kadar 60.000 kişi kaybettiği anlaşılmaktadır.

Gazetenin söz konusu haberle ilgili son cümlesi ise oldukça iddialıdır; “… denilebilir ki Irak’taki İngiliz zayiatı Çanakkale’deki İngiliz zayiatının yarısını çoktan geçmiştir”.

Millî ajans vasıtasıyla tebliğ edilen 1 Mayıs 1916 günü “General Towsend Mukadder Bir Kaleci” başlığıyla Tercüman-ı Hakikat Gazetesi’nde yayınlanan ve yukarıda değinilen haberin bir benzeri bu defa da 2 Mayıs 1916’da İkdam Gazetesi’nde “Towsend Nasıl Gaib Etti?” şeklinde yer almıştır. Bu yazıda General Towsend’in Irak Cephesindeki faaliyetlerinde başarılı olduğu belirtilirken İngiliz mağlubiyetinin sorumlusu olarak bölgede bulunan İngiliz sivil memurları (ajanları) gösterilmektedir. Özellikle bu sivil memurların; Irak ve çevresinde yerleşik Arap ahali ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkilerin kötü olduğuna, bölgede bulunan Türk ordusunun kuvvetsizliğine dair masallar uydurarak, Towsend’i Bağdat’a doğru taarruza teşvik ettikleri vurgulanmaktadır. Söz konusu sivil memurların; bölgedeki Arap ahalinin cehaletinden de istifade etmek için Türk ordusu kumandanlarının rüşvet ile bazı toprakları İngilizlere sattıklarına dair bölge ahalisini inandırmaya ve böylece onları kendi yanlarına çekmek için taş ve toprak dolu sandıkları bazı Türk kumandanlarına gönderdikleri de belirtilmektedir. General Towsend’in içine düştüğü felaketin nedeni olarak belirtilen İngiliz sivil memurları ve onların da üzerinde bulunan siyasiler için; “Kutü’l-Amâre’nin sukutu pek acı bir ders” olarak nitelenmektedir.

İkdam Gazetesi’nde yer alan 2 Mayıs 1916 tarihli ve “Bağdat yolu nerede kaldı?” başlıklı bir başka yazıda ise; “…Şarkta ve garbta, bilhassa İslamlar üzerinde getireceği tesiri düşünerek ellerine geçmesine fevkalade ehemmiyet …” atfettikleri Bağdat’ı işgal etmek için İngiltere’nin yaptığı mücadeleden bahsedilerek, Selman-ı Pak ve Aziziye savaşlarında Türk ordusu karşısında aldıkları mağlubiyetle “Bağdat minarelerinin hayalini pek gaib etmektedirler” denilmiştir. Haberin devamında ise; General Towsend’in Kutü’l Amâre’de Türk ordusuna karşı mukavemeti, İngilizleri Bağdat’ı ele geçirmek için yeniden heveslendirse de “Türk ordusunun azim ve celadeti karşısında” tutunamayarak “Kutü’l-Amâre’nin sukutu İngilizlerin Bağdat hakkındaki ümitlerini de baştan aşağı zir ve zir etti” şeklinde değerlendirme yapılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Site İçi Arama
Reklam
Reklam

Kut'ül Amare Asla Unutulmayacak! - www.kutulamare.gen.tr