Kut’ül Amare Zaferi İngiliz Basınında

İngiliz basını da kuşatma ve sonrasına dair haberleri kamuoyu ile paylaşmıştı. İngilizlerin The Times gibi önde gelen gazeteleri konuyu mümkün olduğu kadar bir mağlubiyet değil de doğa ve coğrafi şartların elverişsizliği gibi sebepler üzerinde durarak kamuoyunu yönlendirmeye yönelik yayınlar yapmıştı.

Times Gazetesi Logosu

Times Gazetesi Logosu

The Times gazetesinin 1 Mayıs 1916 tarihli nüshasında “Kut’un Hikâyesi” başlıklı haberde Kut’ta yapılan savunma için “Kahramanca Müdafaa” (Heroic Defence) alt başlığı kullanılmış  ve kuşatmanın uzunluğuna dikkat çekmek adına üçüncü bir başlık olarak da “Kuşatma Altında Beş Ay” (Five Months Under Siege) ifadesine yer verilmişti. Yazının devamında özellikle İngiliz yardım kuvvetlerinin başarısız olma nedenlerini Dicle nehrindeki taşkına bağlıyorlardı.

Kutü’l Amare ile ilgili bilgilerin de yer aldığı yazıda mezkûr yerin tek dikkat çeken özelliğinin mavi camlı minareli bir cami olduğu dile getirilmişti. Bu sürecin hikayesi anlatılırken Sir Mark Sykes’in Kut’taki İngiliz askerlerinin ne kadar zor şartlar altında görevlerini yaptıklarına dair izlenimlerine de yer verilmişti. Bunun yanı sıra  İngiliz Savaş  Bakanlığı (War Office) tarafından yapılan açıklamada General Townshend’ın erzakının bitmesi nedeniyle teslime mecbur olduğu belirtilmiş ayrıca Townshend’ın teslim olmadan önce silahları ve mühimmatı tahrip ettiği ifade edilmişti.

General Townshend

General Townshend

Savaş Bakanlığı Townshend’ın emri altında bulunan asker sayısını 2.970’i  İngiliz askeri 6.000’i de Hintli asker olmak üzere 8.970 olarak vermişti. Gazete Türk tarafının resmi açıklamasını da okuyucularına aktarmıştı. Türk kaynaklarında esir sayısı 13.300 olarak belirtilmişti. Böylelikle İngiliz kamuoyu da resmi tebliğlerle bildirilen bu sayılar arasındaki farkı görmekteydi.

The Times gazetesinin dikkat çektiği bir başka husus da Alman gazetelerinin Kut’taki Türklerin başarısını Mareşal von der Goltz’un daha önceki hazırlığına bağlamaları idi. Böylelikle Almanlar başarıyı sahiplenmiş  oluyorlardı. Gazetenin okuyucularına aktardığı diğer bir konu ise Alman Vossische Zeitung gazetesinde Kut’taki başarısızlığın İngiltere açısından ağır bir darbe olarak değerlendirildiği ve diğer gazetelerinde benzer yaklaşım içinde olduğu idi. The Times gazetesi General Townshend’in hayat hikâyesini “Kut’un Kahramanı” (The Hero of Kut) başlığı ile vermişti. Yapılan açıklamalarda Mezopotamya bölgesinin iklim şartlarının zorluğundan, nehir taşkınlarından bahsedilmesinin, hatta General Townshend’in kahraman olarak sunulmasının nedeni bu yenilgiye kamuoyunu inandırıcı bir bahane oluşturma çabası idi. Ayrıca Alman gazetelerinde bu başarıyı kendilerine mal etme çabası aslında Türklerin burada ne kadar büyük bir zafer elde ettiğinin bariz bir ispatı idi.

Kutü’l Amare’de İngiliz ordusunun teslim olması ilerleyen günlerde İngiliz kamuoyunda tartışmalara neden olacaktı. Nitekim 31 Mayıs 1916 tarihinde The Times gazetesinde işin sorumluluğuna dair yapılan eleştirel sorgulamaların yanı sıra “affedilemez hatalar” nedeniyle Kut’ta başarısız olunduğu ileri sürülecek ve Kut’u kurtarmak için yapılan girişim de “pahalı başarısızlık” (costly failure) olarak tanımlanacaktı.

İngiliz basınında Irak seferi ile ilgili görseller özenle seçilirken başarısızlığı ortaya koyacak resimler, haberler genelde tercih edilmezken orta ve alt sınıflara hitap eden yüksek tirajlı tabloid tarzlı Daily Mail ve Daily Express gazetelerinde çıkan bir fotoğraf ise  İngiliz yetkilileri harekete geçirmiştir.

General Townshend’ın kuşatmadan sonra esir olarak  İstanbul’a getirildiği günlerde Türk yetkililerle birlikte çekilmiş  bir fotoğrafı, 1 Temmuz 1916 tarihli Daily Mail’in birinci sayfasında yer almıştır. Daily Mail’de haber verilirken resim altı yazılarda “Kut Kahramanı  İstanbul’da, Kutü’l Amare’de görkemli‐cesur bir direniş gösterdi …” şeklinde gayet yumuşak bir üslupla verilmişti, ancak bu haber, Ortadoğu’yu dizayna memur ve o günlerde Şerif Hüseyin isyanını hızlandırmakla meşgul Mark Sykes’ın dikkatinden kaçmamıştı. Bir milyonu geçen tirajlarıyla Ortadoğu coğrafyasına da yayılan gazetelerden haberdar olan Arap halkının bu haberden olumsuz etkileneceği ve  İngiltere’nin Ortadoğu’da yaptığı faaliyetlerin bu gibi haberlerle heba edileceği belirtilmişti. Mark Sykes tarafından İngiliz dış işlerine iletilen şikâyet notunda adı geçen basınla ile ilgili gerekli uyarıların yapılması talep edilmişti. Mark Sykes, yazısında şöyle demekteydi: “eğer bizim gazetelerimizde sürekli Türk destekçisi propaganda basılırsa Arap politikasını sürdürmek çok zordur.” Mark Sykes,  İngiliz basınında çıkan bu tarz haber ve yorumların Ortadoğu’daki İngiliz menfaatlerine zarar vereceğini ifade etmekteydi.

Kutü’l Amare’de teslim alınan  İngiliz esrilerinin sayısı ile ilgili tarafların kamuoyuna yansıttığı rakamlar arasında bir tutarsızlık olmuştu. Türk tarafı esir sayısını 13.300 olarak açıklarken İngilizler 8.970 olarak belirtiyordu. The New York Times gazetesi de verilen rakamlar arasındaki farka dikkat çekiyordu.

The New York Times’ın 30 Nisan 1916 tarihli nüshasındaki bir değerlendirmede General Townshend’ın Bağdat’ı almak için acele davrandığının altını çiziliyordu. Gazete, generalin koşulsuz bir şekilde teslim olmasını “İngilizlerin gururunu kırıcı bir olay” olarak tanımlanıyordu. Aynı zamanda bu olayın askeri açıdan tam bir başarısızlık olmadığı da belirtiliyordu.

Generalin teslim olmasının nedenlerinin irdelendiği yazıda gerek  İngiliz destek kuvvetlerinin gerekse Rusların gerektiği kadar Bağdat’a yaklaşmaması nedeniyle Türklerin başarılı olduğu değerlendirmesi yapılıyordu. Dikkat çekilen bir başka husus da Türklerin akıllıca davranarak düşmanlarının zayıf noktasına yüklendikleri idi. Türklerin, Ruslarla mukayese edildiğinde, İngilizlere karşı daha büyük bir kuvvetle karşı koydukları ifade ediliyordu.

Bunların dışında, meteorolojik ve fiziksel engellerin de İngilizlerin başarısızlıklarındaki payı vurgulanıyordu. Bu yazıda Çanakkale’deki İngiliz başarısızlığının “İngilizlerin prestijine bir darbe” olduğu dile getiriliyordu. Buna ilaveten, Bağdat’ın neden önemli olduğuna dair kısa bir değerlendirmeye de yer veriliyordu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Site İçi Arama
Reklam
Reklam

Kut'ül Amare Asla Unutulmayacak! - www.kutulamare.gen.tr