Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi’nin Açılması

04 Oca 18 Genel

Irak Cephesinin Açılması

Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi’nin İngiltere tarafından açılmasında diğerlerine göre daha önemli olan üç temel etken bulunmaktadır.

Birincisi, Basra Körfezi’nden hareketler Bağdat’ı ele geçirmek ve böylece Musul bölgesinde bol miktarda bulunan petrol kaynaklarına sahip olmak.

İkincisi; İngiliz emperyalizminin kalbini oluşturan Hindistan’ın deniz ve karayolu güvenliğini sağlamak.

Üçüncüsü ise; Hindistan gibi İngiltere’nin idaresi altında bulunan veya Arap coğrafyasında, İran’da, Afganistan’da yaşayan Müslümanlar üzerinde Osmanlı Devleti’nin ve Almanya’nın Cihat yoluyla nüfuzunu arttırma çabalarına engel olmaktır.

Yukarıda ifade edilen nedenlerle İngiltere, 3 Kasım 1914 tarihinde Basra Körfezi’ndeki Fav’ı işgal etmiş, buradan da Bağdat’a doğru ilerlemek üzere 8-10 Kasım 1914 tarihleri arasında Şattül Arab bölgesine doğru yönelmiştir.

Irak Cephesi

Irak Cephesi

Fırat ve Dicle nehirlerinin denize döküldüğü Şattül Arap bölgesinden, nehir yolu kullanılarak yapılan İngiliz taarruzu karşısında başarılı bir savunma gücü oluşturamayan bölgedeki Türk birlikleri, kuzey istikametinde Kurna Şehri’ne kadar geri çekilmek zorunda kalmışlardır. Civardaki Arap aşiretlerinin de önemli ölçüde desteğini alan İngilizler, 23 Kasım 1914 tarihinde Basra’yı işgal ettikten sonra Kurna’ya doğru taarruz etmişler ve 9 Aralık 1914 tarihinde bu şehri işgal etmişlerdir.

İngilizlerin kısa süre içinde Basra’dan kuzey istikametinde Bağdat’a doğru ilerlemesi ve bu dönemde Arap aşiretlerinin önemli bir kısmının İngiltere ile birlikte hareket etmesi bölgede yaşananlara dair Osmanlı Devleti’ni önlem almaya sevk etmiştir. Özellikle Enver Paşa, Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen önce Trablusgarb’da çalışmalarını yakından bildiği, daha önceki yıllarda görev yaptığı Irak bölgesindeki aşiretler arasında büyük bir nüfuzu olan ve Teşkilat-ı Mahsusa’nın önemli isimlerinden olan Süleyman Askeri Bey’i , o tarihe kadar Irak ve Havalisi Kumandanlığı görevini yürüten Cavit Paşa’nın yerine tayin etmiştir.

Süleyman Askeri Bey, görevi devraldıktan sonra cephedeki hazırlıkları tamamlamış ve 12 Nisan 1915 tarihinde Basra’yı ele geçirmek için İngilizlere karşı taarruz emri vermiştir. Ancak bu harekât sırasında Türk ordusuyla beraber çarpışan bazı Arap aşiretlerinin dağılması sonucu başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Fırsatı kaçırmak istemeyen İngiliz kuvvetleri 14 Nisan günü karşı saldırıya geçerek Şuayyibe Şavaşı olarak adlandırılan çarpışmalar sonrasında Türk birliklerini Hamisi Şehri’ne doğru geri çekilmeye zorlamıştır. Bu askeri başarısızlığı kabul edemeyen Süleyman Askeri Bey, 14 Nisan günü bir buhran sonucu canına kıymıştır. Sonraki günlerde Irak ve Havalisi Kumandanlığı’na kısa süreliğine Mehmet Fazıl Paşa atanmış, fakat ilerleyen günlerde onun yerine ise Albay Nurettin Bey (Sakallı) tayin edilmiştir.

Yaklaşık aynı zamanlarda İngiltere de bölgedeki komuta kademesinde önemli bir değişiklikler yapmıştır. Irak seferinin ilk günlerinden İngiliz kuvvetlerinin başında görev yapan General Barret, Nisan 1915 tarihinde istifa etmiştir. Bunun üzerine yerine General Sir Charles Vere Ferrers Townshend atanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Site İçi Arama
Reklam
Reklam

Kut'ül Amare Asla Unutulmayacak! - www.kutulamare.gen.tr